Handig om te weten

Omgangsvormen tijdens de maaltijd

1Elke maaltijd behoort te beginnen met het wassen van de handen. Er wordt namelijk geen bestek gebruikt.

De basis van iedere maaltijd is injerra, een grote, ietwat zurige, grauwkleurige pannenkoek. Deze wordt gemaakt van teff, een kleine graansoort die in Ethiopië wordt verbouwd. Over de pannenkoek worden hoopjes wot verspreid. Dat is een stevige, pittige saus van groenten, vlees, kip of vis. Het vlees kan rauw zijn want daar houden Ethiopiërs van. Wot is (erg) pittig gekruid met berbere, een mengsel van rode pepertjes, fenegriek, knoflook, koriander, gember, kardemom en andere kruiden. Als je in een restaurant(je) eet kun je vragen naar alich,a, een milde saus zonder pittige kruiden

Traditioneel wordt een grote, platte schaal met de injerra op een masob gezet, een gekleurde rieten mand metMasob, verhoogde voet. De wot wordt in ‘bergjes’ op de injerra gedeponeerd, vaak vergezeld door geiten- of schapenkaas. Het gezelschap zit rond de masob en met de rechterhand scheurt met een stukje injerra af en pakt daarmee de wot op. Daarna gaat het als een soort pakketje in de mond. De oudste persoon krijgt altijd de gelegenheid om als eerste te beginnen. Ieder eet aan de kant van het bord waar men zit. Alleen de rechterhand wordt gebruikt, de linkerhand gebruikt de Ethiopiër bij sanitaire doeleinden. Vingers aflikken, te grote happen nemen en de haren aanraken tijdens het eten wordt als onbeschaafd ervaren.

Als een van de mede-eters je aardig vindt, heb je kans dat je een gursha krijgt aangeboden. Degene die je dit aanbiedt stopt een kant-en-klaar hapje in je mond. Meestal blijft het niet bij één hapje. Het is erg onbeleefd als je de gursha weigert.

Enset-Teff-Sorghum

Sorghum

7

Sorghum groeit in Azië, Afrika en Amerika. De zaden kunnen wit, geel, rood of bruin van kleur zijn. De soort behoort tot de grassenfamilie (Poaceae). Het is een belangrijk voedselgewas in Ethiopië.

Sorghum is een eenjarig gewas. De stengel kan vijf tot meer dan dertig mm dik worden. De bladeren lijken op die van maïs maar zijn korter en breder. Ze zijn glad en met een waslaag bedekt. De pluim is gewoonlijk compact bij de graansorghums en meer open bij de voedertypen. Bij sommige typen worden de kafjes bij het dorsen verwijderd, maar bij andere moeten de korrels zoals bij haver worden gepeld. Van de rode Sorghum zijn zelfs de bladeren eetbaar.

Samen op weg om onkruid te verwijderen

1

De levende ‘vogelverschrikker’

Nationale en religieuze feestdagen

24/25 Oktober: feestdag van Abba Aregawi

Abba Aregawi  was een van de negen heiligen die vanuit het Romeinse rijk naar Ethiopië vluchten om aan vervolging te ontsnappen. Het waren geleerde monniken die het christendom in Ethiopië nieuw leven wilden inblazen Ook wordt het Ge’ez, versie van het Nieuwe Testament, aan hen toegeschreven. Abba Aregawi was verantwoordelijk voor het opzetten van vele kloosters en kerken en was de belangrijkste kracht achter het installeren van het kloosterleven.

Na twaalf jaar aan het hof van koning Ella Amida van Axum te hebben doorgebracht, vertrok hij met zijn metgezel, de non Edna, om het Klooster Debre Damo te stichten waar hij zijn verdere leven wilde verblijven. Volgens de legende zorgde God voor een grote slang om Aregawi te helpen bij het beklimmen van de amba , steile berg, zodat hij Debre Damo kon bouwen

Het feest: …Gids Dawit is gearriveerd. We bezoeken eerst het kleine, gele kerkje dat onderaan de steile weg naar het hotel staat. Onze nieuwsgierigheid is geprikkeld want vanaf gisteravond 9 uur hebben we tromgeroffel en gezang gehoord. Het feest van Abba Aragawi wordt gevierd. Dawit vertelt ons dat dit gezang zonder onderbreking doorgaat tot 3 uur vanmiddag. Priesters, dekens en dabtara’s zingen en dansen, en gebruiken hierbij kerktrommels, sistra’s (een soort rammelaar met metalen schijfjes) en kerkstokken.

2

Er zijn veel mensen op de been, alle gelovigen zijn in het wit gehuld op een enkele monnik na die opvalt door zijn gele gewaad. De muren, deuren en de grond worden doorlopend door de mensen gekust. Het kerkje is erg klein, het merendeel van de mensen zit of staat in de rotsachtige kerktuin binnen de poort

18

Wij mogen het kerkje in en staan weggedrukt in een hoekje totdat een oudere vrouw mij naar haar toe trekt. Ik moet naast haar op het bankje gaan zitten. Als ik in een paar woorden Amhaars vertel dat ik de dienst mooi vind, zorg ze voor mij alsof ik haar kind ben. Als mensen voor mij gaan staan moeten ze opzij want ik mag niets missen. Lou krijgt alle ruimte om te fotograferen. Het is een indrukwekkend schouwspel dat al vanaf 9 uur gisteravond onafgebroken bezig is: Twee rijenpriesters, diakens en dabtara’s staan tegenover elkaar; zingend en dansend steeds in beweging van en naar elkaar toe. Eerst buigend en wiegend dan langzaam omhoog op de tenen om over te gaan in een sneller ritme. De sistra’s rinkelen en de maquamia’s (kerk/bid/leunstokken) stampen ritmisch op de grond. De karbaro (grote platte kerktrom) wordt met veel verve door een jongen bespeeld. Alles gebeurd met volledige overgave. 

1

Hevig onder de indruk volgen we de processie naar buiten waar het verhaal van Abba Aragawi aan de gelovigen wordt verteld… een fragment uit het boek: Dink nesh – Ethiopië, een belevenis!

2

Kerken, kloosters en moskeeën

Het Debre Tsyson  klooster/kerk is te vinden op het eiland Tulu Godo, Ziwawaymeer

1

Op het eiland Tulu Godo in het Ziway-meer bevindt zich het eeuwenoude Debre Tsyon-klooster. Het eiland is meer dan zeventig jaar een veilige schuilplaats geweest voor de Ark des Verbonds. Volgens de plaatselijke overlevering brachten priesters samen met de inwoners van Aksum de Ark in de tiende eeuw naar het eiland. Dit om de Ark uit de handen van koningin Gudit (monster) te houden, want zij richtte in die tijd enorme vernielingen aan.

2

Via een kronkelig, dichtbegroeid pad dat steil omhoog gaat belanden we voor een stenen kerkmuur met een gesloten houten poort. Roepen, zelfs met stemverheffing helpt niet, niemand doet open. We gaan op zoek naar de priester die bij de kerk hoort. In het dorp vinden we hem en hij is blij dat hij ons alles kan laten zien.

Het interieur van de kerk is zeer kleurrijk door de vele schilderijen en kleden die de wanden en vloeren bedekken. Alles is vervaardigd en geschonken door Aksum.

8

Als we de kerk verlaten vangt de vrouw van de priester ons op en brengt ons naar een luik in de muur. Die wordt opengedaan en de priester laat  ons door een met dikke stevige spijlen beveiligde opening de kostbare stukken zien van de oude kerk.