Onderwijs

Gisteren werd door het ministerie van Onderwijs bekend gemaakt dat het onderwijssysteem in Ethiopië gaat veranderen.
school24
Het onderwijs in Ethiopië is lang gekoppeld geweest aan de kerken. In de vorige eeuw heeft Menelik II en later ook keizer Haile Selassie geprobeerd om het onderwijs onder de kerkelijke macht weg te halen. Een moeilijke klus want de kerk had ontzettend veel macht. Uiteindelijk zijn in 1975 alle scholen openbaar en nationaal geworden.

school5

Het bestaande systeem is 8,2,2, wat betekent dat studenten acht jaar doorbrengen op de basisschool, 2 jaar op de algemene lagere school en twee jaar op de voorbereidende middelbare school.
school17Het nieuwe systeem gaat 6,2,4 worden wat betekent: zes jaar basisonderwijs, twee jaar lagere school, en vier jaar middelbare school. Aan het einde van het zesde jaar volgt een regionaal examen, na het achtste jaar een nationaal examen en na twaalf jaar een toelatingsexamen voor hoger onderwijs.
school18De Ethiopische overheid heeft de laatste jaren geïnvesteerd in het onderwijs. Maar ondanks de leerplicht is de deelname laag. Vooral op het platteland. Armoede speelt daarbij een grote rol. Kinderen hoeden vee, sprokkelen hout, passen op de jonge kinderen of werken op het land. Ook kan de afstand een probleem zijn.
school19

Veel kinderen beginnen pas op oudere leeftijd, of maken het basisonderwijs niet af. Ouders willen wel dat hun kind naar school gaat maar alleen de basisschool biedt nauwelijks meer inkomensmogelijkheden dan geen scholing, dus waarom?

Het onderwijs in Ethiopië is gratis maar het uniform en schrijfbenodigdheden moeten wel zelf worden betaald. Gemiddeld zitten er 70 kinderen in een klas, maar klassen met 90 of meer leerlingen zijn geen uitzondering. Op sommige plaatsen wordt bij toerbeurt lesgegeven; ’s morgens een groep en ’s middags een andere groep. Er is vaak een te kort aan lesmaterialen. Ook zijn er te weinig geschoolde leerkrachten.

Gelukkig zijn er meerdere organisaties die hier en daar de helpende hand bieden en scholen bouwen, lesmateriaal verzorgen, leraren opleiden en blijven sponsoren. Op de nationale scholen wordt een uniform gedragen. De lessen beginnen steevast met het hijsen van de vlag en het volkslied.

Wierook

 

ceremonieWierook is een lekker ruikend gomhars afkomstig van de Boswellia (wierookboom). Wierook betekent: gewijde rook. De bomen groeien voornamelijk in Eritrea en Ethiopië. Een wierookboom produceert ongeveer twee tot drie kilo wierook per jaar. Het wordt gewonnen door in de bast van de boom verticale inkepingen te maken. Het hars wordt vermengd met vluchtige olie en samen met houtskool om dunne gespleten bamboehoutjes gedraaid; de voor ons bekende wierookstokjes.
ceremonie1In Ethiopië gebruikt men voornamelijk brokjes wierook deze worden in een speciale brander gedaan en tijdens de koffieceremonie aangestoken, dit om God te eren. Het wordt ook gebruikt in de kerken. Wierook werd zo’n 1700 jaar voor Christus al gebruikt als reukoffer met het doel om de goden te eren. De geur gaat namelijk samen met de rook omhoog.

Bunna – Koffie

 

koffie2Koffie heeft een prominente plaats in Ethiopië. Het is een van de belangrijkste exportproducten. Daarnaast is buna niet weg te denken uit het dagelijks leven. Koffie is de nationale drank en staat voor gastvrijheid.
koffie3

Ethiopië wordt genoemd als het land waar de koffie oorspronkelijk vandaan komt. Er zijn vele legenden en verhalen over de ontdekking van het gewas en het ontstaan van de drank koffie. (Lees hier meer over in mijn boek: Ethiopië, Betam konjo!)
koffie
koffie1Over de oorsprong van de naam ‘koffie’ wordt ook nog steeds gespeculeerd. De monniken noemen het kawa, ter herinnering aan een koning die Kavus Kai heette en op een gevleugelde wagen ten hemel is gereden. Het kan ook afgeleid zijn van het Arabische woord kahwah dat in poëtische bewoordingen wijn betekent (echte wijn is voor islamieten verboden) en ook wordt het Turkse woord kahve genoemd. De Ethiopiërs zelf gebruiken het woord buna en is het enige land dat afwijkt in de naam. De Engelse coffee, Italiaanse caffé, Duitse kaffee, Franse café en Nederlandse koffie hebben erg veel gelijkenis met elkaar en met de provincie waar de koffieplant in het wild groeit: de Ethiopische provincie Kaffa.

Mar – Honing

 

honingBijenteelt is een aanvullende bron van inkomsten voor de kleine boer.
honing1De honing wordt geproduceerd in handgemaakte korven van stro, leem en bamboe.
honing2Honing heeft een belangrijk sociale rol. Het staat voor ‘de goede dingen van het leven’ en is een bijzonder geschenk.
Honing vervoeren is niet eenvoudig! Ondanks dat haar handen onder de honing zitten en de kleverige zak steeds van de rug van de ezel glijdt blijft ze lachen.
honing4

De Enset-boom

 

dorze2De enset, ook wel ‘valse banaan’ of ‘boom tegen de honger genoemd’, heeft het uiterlijk van een bananenboom. De boom kan wel negen meter hoog worden maar in  tegenstelling tot de bananenboom is de vrucht van de enset niet eetbaar.
Enset wordt gestekt en op een afstand van ongeveer drie meter in de grond geplant. De ruimte tussen de bomen wordt veelal benut door er granen of maïs te planten.

dorze7dorze11

Na ongeveer zeven jaar wordt de boom gekapt. De stam wordt in stukken gehakt en de pulp aanwezig in wortel en stam wordt met een gespleten stok afgeschraapt en daarna samengeknepen. De deegachtige massa wordt verpakt in bladeren van de boom en bewaard om te fermenteren. Het pakketje wordt in een speciaal gegraven gat gelegd en wordt zorgvuldig afgedicht met bladeren en grote stenen. Over het algemeen wordt het gat in de tuin gegraven maar soms, om diefstal te voorkomen, ook in de hut. Na een paar maanden is het klaar.

dorze10

Het eindproduct, kocho, een zware ietwat zurige massa, wordt gegeten als pap of er worden koeken van gebakken die enorm voedzaam zijn. Het wordt verkocht op de markt of voor eigen consumptie gebruikt. De ‘kocho’ kan lang bewaard worden en is daarom een goede aanvulling in moeilijke tijden.

dorze

De enset is een bijzondere nuttige plant/boom, want naast de ‘kocho’, worden de bladeren ook gebruikt o.a. als dakbedekking, voor het verpakken van voedsel, als brandstof en van de vezels worden touwen geweven.

De ‘kabaro‘, ‘sistra‘ en ‘maquamia‘ zijn onmisbaar tijdens de Ethiopische kerkdiensten.

kerk7De kabaro’s, kerktrommels, hebben een ovaal lichaam en zijn aan één of twee kanten met dierenhuid overtrokken. Vaak zijn ze met zilver of andere kostbare materialen versierd. Ze worden met behulp van een riem gedragen en met de vlakke hand bespeeld. Met korte slagen geeft de trommelaar het ritme van de religieuze gezangen aan. Ook worden processies begeleid door tromgeroffel.
kerk8
kerk6De sistra, een rammelaar, wordt alleen voor kerkmuziek gebruikt. Het instrument is vervaardigd van metaal en heeft een handvat van hout. Het bijzondere rinkelende geluid wordt bereikt door kleine, afzonderlijke op één of meerdere draden aangeregen metaalplaatjes, die tussen de beide metaalkanten heen en weer geschoven worden.

kerk3De maquamia’s, houten lange stokken met een dwars stuk erop, ook wel bidstok of kerkstaf genoemd wordt tijdens lange diensten als leunstok gebruikt; het horizontale stuk wordt onder de oksel geplaatst. Tijdens zang en dans ontpopt het zich als muziekinstrument en wordt er ritmisch mee op de grond gestampt.

kerk2

Hamerkopvogel

hamerkop2De Hamerkopvogel is familie van de reiger en de ooievaar. De naam is het gevolg van de combinatie van zijn zwarte kegelvormige snavel en de vrijwel even grote kuif op zijn kop. Die samen de vorm van een hamer weergeven.  De vogel is bruin van kleur en is ongeveer vijfenvijftig centimeter groot. Hij kan net als de reiger urenlang bewegingsloos in het water staan. Rustig wachtend op een prooi; een kikker of vis
hamerkop1Ze bouwen enorme grote nesten, gemaakt van takken en ander plantaardig materiaal. De favoriete plek is een (grote) boom die dicht bij het water staat. De nesten zijn volledig overdekt en bevatten meerdere kamers. Van de eieren die hierin worden gelegd en de jongen die erin opgroeien is dus vrijwel niets te zien.

St. Michael Kerk (Gambela)

GambelaSt. Michael Kerk
gambela1De priester schuift het gordijn opzij zodat wij de schildering beter kunnen zien. Volgens oud gebruik worden belangrijke schilderingen met ‘gordijnen’ afgedekt zodat zij onzichtbaar zijn voor oneerbiedige blikken.
gambela2Maria wordt veelal afgebeeld met ‘grote’ handen. Dit geeft haar grootmoedigheid en goedheid weer!

Het bad van Fasilades (Gondar)

 

bad3

 

In een park met oeroude jeneverbesbomen, buiten het centrum van Gondar, ligt het bad van Fasilades. Het park is omgeven door een eeuwenoude, hoge muur. Het twee verdiepingen tellende paviljoen staat in een groot bassin van 70 bij 40 meter. Uit de bouw en de ligging ervan blijkt dat het geheel oorspronkelijk een lustoord geweest moet zijn.

bad1

Via een kleine brug komt je bij het palviljoen. De aanwezige open haard, ingemetselde zitplaatsen voor het raam en de nissen waar men de kleding kon opbergen zijn de getuigen van een plezierig buitenverblijf; waardoor het niet-religieuze karakter nog eens extra benadrukt wordt. Pas aan het einde van de Gondarijnse tijd is het verbouwd tot een kerk ter ere van de heilig verklaarde Fasilades. Koning Fasilades regeerde van 1632 tot 1667 en maakte Gondar tot hoofdstad van zijn koninkrijk.

Het bad staat nu jaarlijks in het middelpunt van het feest Timkat (De herdenking van de doop van Jezus door Johannes de Doper in de rivier de Jordaan). Het grootste deel van het jaar staat het bassin leeg maar als het feest nadert wordt het via een ingewikkeld systeem gevuld met water uit het nabij gelegen riviertje Qaha. Duizenden pelgrims komen om de doop te herdenken.

Debre Haile Selassie kerk (Gondar)

 

debrehsk4Het poortgebouw

debreHS3De kerk

De Debre Birhan Selassie kerk is gebouwd in opdracht van keizer Yasu de Grote (1682 – 1702). Het is een van de mooiste kerken in Ethiopië en maakt deel uit van een klooster. Een hoge muur omringt het complex. De kerk ligt net buiten de stad Gondar, op een heuvel in de schaduw van prachtige oude bomen. Via het poortgebouw kom je op het kloosterterrein. Boven in de poort hangen kerkklokken die ooit geschonken zijn door de Verenigde Oost-Indische Compagnie. Khodha Murad, een Armeniër, die toentertijd bij keizer Yasu in dienst was reisde in die periode meerdere keren naar het oosten en bracht vele geschenken mee waaronder de twee kerkklokken. Dit gebaar had de onderliggende bedoeling de handelsrelatie met keizer Yasu te verstevigen. De schilderingen in de rechthoekige kerk zijn nog in originele staat en nog nooit gerestaureerd. Prachtig is het houten plafond dat opgeluisterd wordt door vele serafijnenkopjes. De engeltjes hebben allen een andere gelaatsuitdrukking en kijken met grote ronde ogen alle richtingen op. Kleurrijke taferelen bedekken de wanden waaronder koning David die op zijn lier speelt. Mohammed die vastgebonden op zijn paard door de duivel wordt afgevoerd en de kruisiging met koning Yasu geschilderd aan de voet van het kruis. In de Ethiopische schilderkunst werd, wanneer een icoon of schilderij geschonken werd de gever aan de voet van de heilige afgebeeld. Ook in deze kerk ontbreekt Sint Joris met de draak niet en boven de ingang naar het allerheiligste bevindt zich een schildering van de drie-eenheid waaraan de kerk gewijd is.

DebreHS

Schildering van de Drie-eenheid
debrehs6

De serafijnenkopjes op het plafond

debrehsk1

De priester van de kerk

Harari-vrouwen

 

De vrouwen hebben een bepalende rol in de Harari-cultuur. Zij leiden een krachtig en zichtbaar sociaal leven. Zij domineren de markt, zorgen voor de sfeer bij sociale gebeurtenissen en houden de traditionele kleurige klederdracht in ere. De vrouw is niet verplicht om de traditionele islamitische sluier te dragen. Ze heeft veel invloed op haar man, die veelal haar wensen opvolgt. Ze werkt hard en zorgt er samen met haar man voor dat er dagelijks brood op de plank ligt.

harari
harari6
harari3

Op weg naar Berhale

Berhale is onze tussenstop op weg naar Dalol. We rijden met twee auto’s; dit in verband met de veiligheid. Denk aan autopech, overvallen, enz. Daardoor hebben we ook plaats voor de ‘verplichte’ begeleiders: politie en militairen. Zij moeten ons tijdens de reis in dit gebied escorteren. De tweede auto met kokkin is gisteren, vanuit Addis, in Mekele gearriveerd. Dus kunnen we vertrekken naar Berhale waar we de nacht doorbrengen en onze escorte oppikken.
BerhaleEen prachtige rit; we passeren landbouwvelden waar druk wordt geoogst, rijden door droge rivierbeddingen en zien zo hier en daar nog wat groen. Later nemen de bergen het landschap over.
berhale opwegDe hellingen zijn spaarzaam begroeid. We passeren Ari’s, de typische ronde hutten van de Afar. De slingerende weg in het mooie bergland daalt constant en de temperatuur neemt zienderogen toe. Mekele ligt op 2700 meter hoogte , we moeten afzakken naar zo’n 120 meter onder het zeeniveau (Dalol, ons einddoel).
berhale;Wij gaan niet alleen die richting op
berhale2Dromedarissen bepakt met voedsel en geitenleren zakken gevuld met water op weg naar de zoutvlakte om de gehakte zoutblokken op te halen.
berhale;5In de middag zien we Berhale liggen

Warmwaterbronnen – Awash N.P.

 

bronOp weg naar de warmwaterbronnen onder begeleiding van een scout met Kalasjnikov.

bron2Aan de uiterste noordkant van het Awash N.P. liggen de warmwaterbronnen van Filhowa.

bron5Het zeegroene water heeft een constante temperatuur van 36º C en borrelt op uit de bodem en vormt diepe poelen.

bron3Deze zijn omringd door een weelderige vegetatie waaronder doempalmen
bron1In dit gedeelte van het park bivakkeren nomadenstammen waaronder de Kereyou. Ze laten hier hun vee grazen ondanks dat dit niet is toegestaan.
bron6